Sytuacje kryzysowe są nieodłącznym elementem życia i mogą się pojawiać w jego wielu sferach, od relacji międzyludzkich po prowadzenie biznesu. Wiedząc, że nie uda nam się ich uniknąć możemy spróbować kryzys zawczasu oswoić i stworzyć swoją strategię przezwyciężania trudności.
Co powinieneś wiedzieć o kryzysie?
Kryzys nie jest obiektywnym faktem, ale interpretacją rzeczywistości. Jest ograniczony w czasie, trwa średnio 6-7 tygodni i pojawia się kiedy przeciążone zostaną zdolności danej osoby do poradzenia sobie z trudną sytuacją. Skutkuje wzrostem poziomu stresu, a co za tym idzie istotnym pogorszeniem codziennego fuunkcjonowania.
Fazy kryzysu psychologicznego – jak przebiega kryzys?
Reakcja na zdarzenie kryzysowe przebiega w czterech fazach.
- Faza szoku, w której następuje konfrontacja z sytuacją wywołującą kryzys. Uaktywnia się wtedy mechanizm zaprzeczenia, pojawiają się myśli To niemożliwe, To tylko zły sen, Jutro wszystko wróci do normy. Podczas gdy w życiu zewnętrznym wszystko przebiega w sposób – wydawałoby się – uporządkowany, w głowie panuje chaos. U osoby pojawiają się nielogiczne, pozbawione sensu działania, odrętwienie spowodowane wzrostem napięcia psychicznego.
- Faza reakcji emocjonalnej – zderzenie z rzeczywistością. Pojawia się frustracja z powodu nieskuteczności stosowanych dotąd strategii radzenia sobie. Przy braku odpowiedniego wsparcia istnieje niebezpieczeństwo przejścia kryzysu w stan chroniczny. Jeżeli jednak osoba otrzyma wsparcie, poziom emocji ulega obniżeniu i możliwe jest rozpoczęcie pracy nad kryzysem: poszukiwanie jego przyczyn, przewidywanych konsekwencji.
- Faza mobilizacji, czyli pracy nad kryzysem. Jest to czas, kiedy następuje wyzwolenie z dominacji kryzysu i pojawia się gotowość do myślenia o przyszłości i skorzystania z pomocy. Jednostka w tym czasie może swój problem rozwiązać, stosując konstruktywne strategie lub zmienić jego ocenę tak, że przestanie uważać tę sytuację za problem wymagający rozwiązania lub może zrezygnować z jego rozwiązania.
- Faza nowej orientacji następuje, gdy zostaje odbudowane poczucie własnej wartości, przywrócona kontrola, dochodzi do akceptacji sytuacjii wydarzenie traumatyczne wzbogaca doświadczenie życiowe jednostki. Jeżeli natomiast osoba nie rozwiązała problemu, nie zmieniła jego oceny ani nie zrezygnowała z jego rozwiązania, dochodzi do dalszego wzrostu napięcia aż do „punktu załamania” i może nastąpić dezorganizacja osobowości.
Samo przejdzie?
Istnieje kilka mitów dotyczących radzenia sobie z sytuacją kryzysową, które psychologia już dawno obaliła.
- Samo przejdzie. Nie przejdzie. Jeśli nie zatrzymasz się, nie poświęcisz kryzysowi uwagi, nie przepracujesz go – on się odłoży i prędzej czy później powróci.
- Okazywanie emocji to słabość. Mit. Jeśli chcesz wyjść z kryzysu musisz przed sobą przyznać, że masz jakiś problem. Dopóki tego nie zrobisz, nie możesz uruchomić zasobów do tego, żeby ten problem rozwiązać.
- Chaos, który czuję jest wynikiem tego, że sobie nie radzę. Nieprawda. Jeśli czujemy chaos to znaczy, że przeżywamy kryzys i jest to kolejny krok do wyjścia z niego. Jeśli czuje się załamanie, lęk jest to znakiem, że idziemy w dobrym kierunku, jesteśmy blisko poradzenia sobie z kryzysowym zdarzeniem.
- Co mnie nie zabije to mnie wzmocni. Fałsz. Lekceważenie problemu, umniejszanie go i zamiatanie pod dywan nie sprawi, że wrócimy do równowagi, a tylko że będziemy musieli się z nim zmierzyć w późniejszym terminie.
Najważniejsze w przezwyciężaniu kryzysu jest jego przepracowanie. Nie warto się obwiniać za to, że coś poszło nie tak, bo to nie jest postawa, która pozwala ruszyć z miejsca. Kryzysy zdarzają się każdemu: najbardziej zgranym parom, ludziom sukcesu i nawet największym firmom. Proszenie o pomoc i przyjmowanie wsparcia to najlepsze co możemy dla siebie w takiej sytuacji zrobić, aby szybko wrócić do wewnętrznej równowagi i poczucia szczęścia.
